Θεραπείες του καρκίνου

Τι είναι η Χημειοθεραπεία; H χημειοθεραπεία είναι ένας τρόπος καταπολέμησης των νεοπλασιών, μέσω της οποίας χορηγούνται είτε από το στόμα είτε ενδοφλέβια, φάρμακα που μπορούν να σκοτώσουν τα καρκινικά κύτταρα, όπου και εάν βρίσκονται αυτά. Αυτό επιτυγχάνεται γιατί τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα κυκλοφορούν μέσω του αίματος σε όλον τον οργανισμό και καταφέρνουν να σταματούν τον ταχύ πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων, που αποτελεί βασική ιδιότητά τους.

Πως χορηγείται η χημειοθεραπεία; Η χημειοθεραπεία χορηγείται είτε από του στόματος, είτε με ορό, από τη φλέβα. Τις περισσότερες φορές αρκεί η παραμονή του αρρώστου για λίγες ώρες στο Νοσοκομείο (ένα πρωινό) και δεν χρειάζεται η νοσηλεία του, η οποία μπορεί να είναι και επιβλαβής, γιατί εκθέτει τον ασθενή σε λοιμώξεις και τον επιβαρύνει ψυχολογικά. Επειδή με κάθε έγχυση αντινεοπλασματικών φαρμάκων ένα ποσοστό μόνο των καρκινικών κυττάρων καταστρέφεται, είναι αναγκαία η χορήγηση χημειοθεραπευτικών σε τακτά χρονικά διαστήματα 15-20 ημερών που ονομάζονται κύκλοι, ώστε να μπορέσει να μειωθεί το μέγεθος του όγκου. Κάθε χημειοθεραπεία μπορεί να συνδυαστεί και με άλλες μορφές θεραπείας, όπως με ακτινοθεραπεία, με τα νέα βιολογικά φάρμακα, με υποστηρικτική θεραπεία και ενίοτε και με χειρουργείο.

Γιατί αρκετά χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν τοξικότητα; Τα φάρμακα αυτά δεν έχουν την ικανότητα να ξεχωρίσουν τα καρκινικά κύτταρα από τα υγιή. Έτσι προσβάλλουν και υγιή κύτταρα που πολλαπλασιάζονται γρήγορα σε φυσιολογικές συνθήκες (κύτταρα του μυελού των οστών, των τριχών της κεφαλής, του γαστρεντερικού συστήματος), που έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση των συχνότερων παρενεργειών από την χημειοθεραπεία (αναιμία, χαμηλά λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια, βλεννογονίτιδα, αλωπεκία).

Πως αντιμετωπίζεται η τοξικότητα από τη χημειοθεραπεία; Υπάρχουν πλέον οι δυνατότητες να αντιμετωπίζονται σε μεγάλο βαθμό οι περισσότερες από τις παρενέργειες αυτές είτε φαρμακευτικά, είτε με τις κατάλληλες οδηγίες από τον θεράποντα ιατρό.Σε άλλες περιπτώσεις, η θεραπεία μπορεί να αναβληθεί για μερικές ημέρες ή και να διακοπεί ακόμα, ανάλογα με την βαρύτητα των παρενεργειών που πιθανόν να εμφανιστούν. Η μοντέρνα ογκολογία προσπαθεί να χρησιμοποιεί όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά φάρμακα, με τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες.

Είναι όλες οι χημειοθεραπείες ίδιες; Ασφαλώς και όχι. Κάθε όγκος είναι ευαίσθητος σε διαφορετικά είδη φαρμάκων. Αλλά και για τον ίδιο όγκο, κάθε ασθενής είναι διαφορετικός και η απόφαση για το είδος της χημειοθεραπείας εξατομικεύεται. Πως επιλέγεται ο κατάλληλος συνδυασμός φαρμάκων και η δοσολογία; Δεν αντιμετωπίζονται όλες οι μορφές καρκίνου με τα ίδια φάρμακα. Φάρμακα που έχουν σημαντική αντινεοπλασματική δράση π.χ σε καρκίνο πνεύμονα, δεν έχουν καμία επίδραση σε καρκίνο του νεφρού. Συγκεκριμένα φάρμακα δρούν μόνο σε συγκεκριμένα είδη καρκίνου. Η δόση των φαρμάκων επιλέγεται μετά από αξιολόγηση της ηλικίας, της σωματικής επιφάνειας, της γενικής κατάστασης του ασθενούς και των συνοδών νοσημάτων (καρδιοπάθειες, αρρυθμίες, κ.α) και για κάθε ασθενή εξατομικεύεται.

Πως αξιολογείται η αποτελεσματικότητα στη χημειοθεραπεία; Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν συγκεκριμένα ποσοστά επιτυχίας, δηλαδή στο να καταφέρουν να συρρικνώσουν τον όγκο. Η αξιολόγηση της ανταπόκρισης στην θεραπεία γίνεται συνήθως με αξονικές τομογραφίες. Ανάλογα με το πόσο έχει συρρικνωθεί ένας όγκος ονομάζουμε την ανταπόκριση: πλήρη (εξαφάνιση του όγκου) ή μερική. Όταν δεν υπάρχουν μεταβολές λέμε ότι ο ασθενής έχει σταθερή νόσο. Αντίθετα, όταν ο όγκος έχει αυξημένες διαστάσεις λέμε ότι έχουμε επιδείνωση της νόσου. Πολλές φορές τα καρκινικά κύτταρα εμφανίζουν ιδιαίτερη αντοχή στην χημειοθεραπεία και είναι σε θέση να πολλαπλασιάζονται μετά ή κατά την αρχική θεραπεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις θεωρείται ότι ο όγκος είναι ανθεκτικός στην θεραπεία και είναι απαραίτητη η χορήγηση άλλων φαρμάκων.

Ποιες είναι οι κατηγορίες της χημειοθεραπείας; Εισαγωγική: Γίνεται όταν η θεραπεία έχει σχεδιαστεί ώστε να μειωθεί το μέγεθος του πρωτοπαθούς όγκου με σκοπό να μπορέσει να χειρουργηθεί ένας ασθενής που, πρίν την χημειοθεραπεία, ήταν σε ανεγχείρητο στάδιο. Πρέπει να σημειωθεί ότι ασθενείς με μεταστάσεις δεν μπορούν να λάβουν εισαγωγική χημειοθεραπεία, γιατί δεν πρόκειται να ωφεληθούν από το χειρουργείο. Επικουρική: Γίνεται μετά το χειρουργείο όταν ο ασθενής δεν έχει πλέον διακριτή νόσο σε αξονικές τομογραφίες για να καταπολεμήσει τυχόν εναπομείναντα καρκινικά κύτταρα που μπορεί να έχουν διαφύγει από το χειρουργικό πεδίο. ΄Εχει αποδεχτεί ότι η επικουρική χημειοθεραπεία μειώνει ακόμα την πιθανότητα υποτροπής (επανεμφάνισης του όγκου) σε αρκετές μορφές κακοήθειας. Θεραπευτική: Όταν σκοπός της χημειοθεραπείας είναι η πλήρης εξαφάνιση της νόσου και η ίαση του ασθενή με καρκίνο.

Ανακουφιστική: Όταν σκοπός της χημειοθεραπείας είναι να αυξήσει τη συνολική επιβίωση του ασθενή και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του.

Όλοι οι ασθενείς μπορούν να λάβουν χημειοθεραπεία; Κάθε ασθενής είναι διαφορετικός από τον άλλο. Παράγοντες όπως η ηλικία, η λειτουργία της καρδιάς, των νεφρών, του ήπατος, των πνευμόνων διαφοροποιούν το ένα άτομο από το άλλο. Επίσης πρέπει να συνεκτιμάται το ιστορικό του ασθενή και τα φάρμακα που λαμβάνει. Αλλά και κάθε θεραπεία είναι διαφορετική από την άλλη. Ορισμένες έχουν σοβαρές παρενέργειες, ενώ άλλες ελάχιστες. Η σωστή άσκηση της ογκολογίας προϋποθέτει την επιλογή του κατάλληλου συνδυασμού θεραπείας, που να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και όσο το δυνατόν λιγότερο τοξική. Και να μην ξεχνούμε ότι στην Ογκολογία όλες οι αποφάσεις θα πρέπει να εξατομικεύονται.

Άτομα της τρίτης ή και της τέταρτης ηλικίας μπορούν να λάβουν χημειοθεραπεία; Η ηλικία δεν αποτελεί κριτήριο για το αν θα πάρει ένας άνθρωπος χημειοθεραπεία. Εξαρτάται από την γενική κατάστασή του, το ιστορικό του, τα φάρμακα που λαμβάνει, τα συνοδά νοσήματα (καρδιοπάθειες, αρρυθμίες, νεφρική ανεπάρκεια κ.α) που εμφανίζει, αλλά και από τους στόχους της χημειοθεραπείας. Σε κάθε περίπτωση πάντως η απόφαση θα πρέπει να εξατομικεύεται.

Τι είναι η Υποστηρικτική Θεραπεία; Η Υποστηρικτική Θεραπεία χρησιμοποιεί τις γνώσεις της ιατρικής επιστήμης και προσφέρει ένα σύστημα υποστήριξης ώστε να είναι ο ασθενής στην καλύτερη δυνατή κατάσταση και να έχει την καλύτερη ποιότητα ζωής σε συνάρτηση με το στάδιο της νόσου. Η Υποστηρικτική αγωγή πρέπει να ξεκινάει αμέσως μόλις ο ασθενής διαγνωσθεί με καρκίνο, παράλληλα με οποιαδήποτε άλλη θεραπεία και όχι όταν οι άλλες μορφές αποτύχουν. Μόνο έτσι θα εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής για τον ασθενή καθ΄ όλη τη διάρκεια της θεραπείας του, αλλά και μετά την ολοκλήρωσή της.

Τι παρέχει η Υποστηρικτική Θεραπεία στους ασθενείς με καρκίνο; Η υποστηρικτική αγωγή αποσκοπεί στη σφαιρική φροντίδα των ατόμων που πάσχουν από καρκίνο αλλά και των μελών της οικογένειάς τους. Η υποστηρικτική αγωγή βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών εξασφαλίζοντας ανακούφιση από τον πόνο και από άλλα συμπτώματα που μπορεί να προκαλεί ο καρκίνος. Ελαττώνει ή προλαμβάνει την τοξικότητα της θεραπείας. Αμβλύνει την συναισθηματική επιβάρυνση των ίδιων των ασθενών αλλά και των οικείων τους

Πότε πρέπει να ζητήσει κάποιος ασθενής την εξειδικευμένη βοήθεια της Υποστηρικτικής Θεραπείας; Η Υποστηρικτική Αγωγή παρέχεται σε όλους ανεξαιρέτως τους καρκινοπαθείς από τη χρονική στιγμή που διαγιγνώσκονται με καρκίνο, ανεξάρτητα από την πρόγνωση.

Σε ποιους απευθύνεται η Υποστηρικτική Θεραπεία; Πρωταρχικός σκοπός της Υποστηρικτικής Θεραπείας είναι η εξασφάλιση της καλύτερης δυνατής ποιότητας ζωής για τον ασθενή και την οικογένειά του. Με τον όρο οικογένεια δεν εννοούμε μόνο τους εξ αίματος και εξ αγχιστείας συγγενείς του ασθενή, αλλά και όσους του συμπαραστέκονται και μοιράζονται μαζί του τις ελπίδες και τους φόβους του. Οικογένεια είναι τα άτομα εκείνα που ο ασθενής υποδεικνύει και θεωρεί οικογένειά του, είτε αυτά συνδέονται είτε όχι, με συγγενικούς δεσμούς μαζί του. Ο έλεγχος του πόνου και άλλων σωματικών συμπτωμάτων (πόνο, ναυτία, κόπωση, ανορεξία, άγχος, αϋπνίες) καθώς και η αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών και πνευματικών αναγκών των ασθενών, σε όλα τα στάδια της νόσου είναι το αντικείμενο αυτή της θεραπείας. Επίσης και οι πρώην ασθενείς με καρκίνο πρέπει να απευθύνονται σε εξειδικευμένους γιατρούς Υποστηρικτικής θεραπείας στην περίπτωση που πάσχουν από παρόμοια προβλήματα τα οποία επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα της ζωής τους.

Τι είναι η Ανακουφιστική Θεραπεία; Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ορίζει την Ανακουφιστική αγωγή ως την ενεργή, ολιστική προσέγγιση των ασθενών που πάσχουν από εξελισσόμενα νοσήματα. Η ανακούφιση του πόνου και των άλλων συμπτωμάτων, η ψυχολογική και ηθική υποστήριξη των ασθενών αλλά και των οικείων τους αποτελεί πρωταρχική προτεραιότητα (World Health Organization, Definition o fPalliative Care, 1990). Η πρόσβαση και η απολαβή των υπηρεσιών της Ανακουφιστικής Αγωγής είναι ένα βασικό ανθρώπινο δικαίωμα και θα πρέπει να παρέχεται σε κάθε ασθενή που πάσχει από καρκίνο καθώς και στους οικείους του.

Με ποιά προβλήματα ασχολείται η Ανακουφιστική θεραπεία; Ο έλεγχος του πόνου και άλλων σωματικών συμπτωμάτων καθώς και η αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών και πνευματικών αναγκών των ασθενών, σε όλα τα στάδια της νόσου είναι αντικείμενο αυτού του ιατρείου. Σε μερικές περιπτώσεις ίσως χρειαστεί βοήθεια για να αντιμετωπιστούν σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα που είναι αποτελέσματα της νόσου ή της θεραπείας. Παρέχει ανακούφιση από τον πόνο και από άλλα εξαντλητικά συμπτώματα. Δεν επιταχύνει ούτε επιβραδύνει τον θάνατο.

Ποια είναι η αναγκαιότητα της Ανακουφιστικής Θεραπείας; Από τις αρχές του 20ου αιώνα εργασίες γιατρών, κοινωνιολόγων και κοινωνικών λειτουργών, έριξαν φως στις κλινικές και κοινωνικές συνέπειες που μια νόσος όπως ο καρκίνος επιφέρει στους ίδιους τους ασθενείς αλλά και στις οικογένειές τους. Την σύνθετη κατάσταση σωματικής, ψυχολογικής κοινωνικo-οικονομικής και πνευματικής επιβάρυνσης που οι καρκινοπαθείς ασθενείς μπορεί να βιώνουν ονόμασε μία Αγγλίδα ιατρός η CicelySaunders ‘Ολικό πόνο΄. Ο όρος αυτός περικλείει τα σωματικά , ψυχολογικά , κοινωνικοοικονομικά και πνευματικά προβλήματα που πιθανόν έχει ο άρρωστος και τονίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ τους Είναι πλέον αντιληπτό ότι η επιστημονική γνώση οφείλει να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για τη θεραπεία αλλά και για την ανακούφιση των ασθενών από τις συνέπειες του καρκίνου

Τι είναι οι βιολογικές θεραπείες ή θεραπείες στόχευσης; Οι θεραπείες στόχευσης είναι φάρμακα ή άλλες ουσίες που εμποδίζουν την ανάπτυξη και εξάπλωση του καρκίνου ,στοχεύοντας ειδικά βιολογικά μόρια ”κλειδιά’’ τα οποία συμμετέχουν στην καρκινογένεση. Οι θεραπείες στόχευσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνες ή σε συνδυασμό με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία.

Ποιός είναι ο τρόπος δράσης τους ; Οι θεραπείες στόχευσης επεμβαίνουν στην κυτταρική διαίρεση και ανάπτυξη με πολλούς τρόπους. Μερικές από αυτές επικεντρώνονται σε πρωτείνες, οι οποίες μέσω ενός πολύπλοκου συστήματος επικοινωνίας «ειδοποιούν» το κύτταρο να ενεργοποιήσει το μεταβολισμό του και να πολλαπλασιαστεί. Έτσι, εμποδίζοντας τη μετάδοση του μηνύματος, οι θεραπείες στόχευσης μπορούν να εμποδίσουν την ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Άλλα φάρμακα προκαλούν απόπτωση των καρκινικών κυττάρων (φυσιολογικός κυτταρικός θάνατος). Όταν το γονίδιο που ελέγχει την εν λόγω διεργασία υποστεί μετάλλαξη, τα κύτταρα δεν πεθαίνουν ποτέ. Έτσι τα φάρμακα αυτά, ενεργοποιώντας τη λειτουργία της απόπτωσης,επιτρέπουν το θάνατο των καρκινικών κυττάρων. Τέλος οι αναστολείς της αγγειογένεσης προλαμβάνουν τη δημιουργία νέων αγγείων αίματος στους ιστούς που περιβάλλουν τον καρκινικό όγκο.Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την πρόληψη ανάπτυξης νέων οδών εξάπλωσης του καρκίνου μέσω του κυκλοφορικού συστήματος, σε άλλα μέρη του σώματος.

Ποια τα πλεονεκτήματα των βιολογικών θεραπειών σε σύγκριση με τις κλασσικές θεραπευτικές προσεγγίσεις (χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία);

Οι βιολογικές θεραπείες ως «έξυπνες βόμβες» κατευθύνονται σε ειδικούς στόχους στα καρκινικά κύτταρα, αφήνοντας ανεπηρέαστα τα φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η θεραπεία γίνεται περισσότερο συγκεκριμένη, πιο ειδική και λιγότερο τοξική. Τα βιολογικά φάρμακα που έχουν αποτελεσματικότητα στον καρκίνο του πνεύμονα εντάσσονται στην κατηγορία των μονοκλωνικών αντισωμάτων και των μικρών μορίων με δραστικότητα τυροσινικής κινάσης.

Ποιός ο πρώτος παράγοντας στόχευσης που χρησιμοποιήθηκε; Ο πρώτος μοριακός στόχος ήταν ο κυτταρικός υποδοχέας για τη γυναικεία ορμόνη οιστρογόνο,υποδοχέα απαραίτητου στην ανάπτυξη πολλών όγκων του μαστού.Οι έρευνες έδειξαν την ικανότητα του οιστρογόνου να διεγείρει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων που διαθέτουν αυτούς τους υποδοχείς και ο αποκλεισμός του αποτέλεσε μια αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση. Τι είναι οι τροποποιητές της βιολογικής απάντησης ; Είναι αντισώματα ,κυτταροκίνες και άλλες ουσίες του ανοσοποιητικού μας συστήματος που μπορούν να παραχθούν στο εργαστήριο και έται να χρησιμοποιηθούν στην θεραπεία του καρκίνου. Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται : η ιντερφερόνη, οι ιντερλευκίνες, τα μονοκλονικά αντισώματα, διάφορα εμβόλια, η θεραπεία με γονίδια και μη ειδικοί ανοσοτροποποιητικοί παράγοντες.

Τι είναι τα μονοκλωνικά αντισώματα; Τα μονοκλωνικά αντισώματα είναι μόρια, τα οποία είναι σχεδιασμένα κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να προσκολλώνται σε συγκεκριμένους κυτταρικούς «δέκτες» και να εμποδίζουν την ενεργοποίησή τους. Οι δέκτες αυτοί είναι πρωτεΐνες – υποδοχείς, στις οποίες υπό κανονικές συνθήκες προσκολλώνται διάφορα πρωτεϊνικά μόρια που παίζουν το ρόλο παραγόντων κυτταρικής ανάπτυξης. Προκαλείται έτσι μια πολύπλοκη βιοχημική αντίδραση, η οποία επηρεάζει τελικά τα γονίδια του κυττάρου. Το αποτέλεσμα είναι η παραγωγή μηνύματος, το οποίο «ειδοποιεί» το κύτταρο να ενεργοποιήσει το μεταβολισμό του και να πολλαπλασιαστεί. Σε πολλά από τα καρκινικά κύτταρα οι πρωτεϊνικοί αυτοί υποδοχείς παραμένουν ενεργοποιημένοι λόγω μεταλλάξεων, στέλνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο διαρκές μήνυμα αναπαραγωγής. Παράλληλα, τα καρκινικά κύτταρα τείνουν να υπερεκφράζουν τα παραπάνω μόρια σε σχέση με τα υγιή κύτταρα, πράγμα που οδηγεί στην αποστολή περισσότερων τέτοιων μηνυμάτων. Στην κατεύθυνση αυτή, τα μονοκλωνικά αντισώματα προσδενόμενα στους κυτταρικούς υποδοχείς των καρκινικών κυττάρων εμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό τους και την περαιτέρω ανάπτυξη της νόσου.

Παράγοντες ανάπτυξης όγκου και θεραπείες στόχευσης

Οι ερευνητές ανακάλυψαν διάφορες ουσίες που παράγονται φυσιολογικά από το ανθρώπινο σώμα και προάγουν την ανάπτυξη των κυττάρων. Οι παράγοντες ανάπτυξης ενεργοποιούν τα κύτταρα όταν συνδεθούν σε ειδικούς υποδοχείς της εξωτερικής επιφάνειας του κυττάρου.Κάποια καρκινικά κύτταρα αναπτύσσονται ιδιαίτερα γρήγορα επειδή έχουν περισσότερους τέτοιους υποδοχείς από τα υγιή κύτταρα.

Ένας τέτοιος παράγοντας είναι και ο επιδερμικός παράγοντας ανάπτυξης του EGF.Νέα φάρμακα τα οποία στοχεύουν και εμποδίζουν τους υποδοχείς του EGF δοκιμάζονται συνεχώς τα τελευταία χρόνια σε διάφορες κλινικές μελέτες.

Αυτά τα φάρμακα προλαμβάνουν την ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων μέσω του αποκλεισμού των υποδοχέων του EGF.

Τι είναι γονιδιακή θεραπεία; Η πρόοδος στον τομέα της μοριακής βιολογίας και η κατανόηση της καρκινογένεσης του καρκίνου του πνεύμονα οδήγησαν στην ανάπτυξη διαφόρων τεχνικών γονιδιακής θεραπείας. Με τον όρο γονιδιακή θεραπεία εννοούμε την εισαγωγή στον οργανισμό «κομματιών» γενετικού υλικού με διάφορους φορείς (π.χ. ιούς). Διακρίνεται σε διορθωτική, κυτταροτοξική και ανοσορυθμιστική. Η διορθωτική γονιδιακή θεραπεία έχει ως σκοπό την αποκατάσταση της λειτουργίας των διαταραγμένων ογκοκατασταλτικών γονιδίων ή/και την αναστολή της ενεργοποίησης των ογκογονιδίων που προάγουν την αύξηση του όγκου. Παρόλο που σε μοντέλα ζώων φαίνεται να έχει θετικά αποτελέσματα, δεν συμβαίνει το ίδιο στον άνθρωπο, γιατί είναι πολύ δύσκολο να «διορθωθεί» κάθε ένα καρκινικό κύτταρο. Η κυτταροτοξική γονιδιακή θεραπεία στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην εισαγωγή στον οργανισμό γονιδίων που επάγουν τον κυτταρικό θάνατο των καρκινικών κυττάρων, ενώ η ανοσορυθμιστική γονιδιακή θεραπεία στοχεύει στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος, ώστε ο ίδιος ο οργανισμός να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα.

Υπάρχει εμβόλιο για τον καρκίνο του πνεύμονα; Τα εμβόλια αποτελούν μια μορφή βιολογικής θεραπείας υπό μελέτη. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων έχει γίνει σημαντική πρόοδος στον τομέα της κυτταρικής και μοριακής ανοσολογίας και κατ’ επέκταση σε αυτόν της ανοσοθεραπείας του καρκίνου. Η λογική ανάπτυξης των διάφορων «εμβολίων» στηρίζεται στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και την ευαισθητοποίησή του ειδικά απέναντι στα καρκινικά κύτταρα, προκειμένου να τα καταπολεμήσει. Μέχρι σήμερα κανένα εμβόλιο δεν έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με βελτίωση της πρόγνωσης όσον αφορά τον καρκίνο του πνεύμονα

Τι είναι η ανοσοθεραπεία και ποιός ο τρόπος δράσης της; Ανοσοθεραπεία είναι η χρησιμοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Μπορεί να επιτευχθεί είτε μέσω της ανοσοποίησης του ασθενή ,οπότε το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενή «εκπαιδεύεται» στην αναγνώριση ως στόχου των καρκινικών κυττάρων και τα καταστρέφει, είτε μέσω της χορήγησης θεραπευτικών αντισωμάτων, οπότε και στρατολογείται το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενή στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων μέσω των θεραπευτικών αντισωμάτων.

Βιολογικές θεραπείες – ανεπιθύμητες ενέργειες Όπως όλες οι μορφές της αντικαρκινικής θεραπείας ,έτσι και οι βιολογικές θεραπείες μπορούν να προκαλέσουν κάποιες ανεπιθύμητες ενέργεις οι οποίες ποικίλλουν ανάλογα με τον θεραπευτικό παράγοντα αλλά και τον κάθε ασθενή ξεχωριστά. Περιλαμβάνονται :

• Εξάνθημα ή πρήξιμο στο σημείο της έγχυσης • Συμπτώματα παρόμοια με αυτά της κοινής γρίππης όπως: πυρετός, ρίγος αλλά και ναυτία ,έμετος ,απώλεια όρεξης ,εύκολη κόπωση, μυικά και οστικά άλγη • Αύξηση ή και μείωση της αρτηριακής πίεσης

Tί είναι οι ορμόνες; Οι ορμόνες είναι χημικές ουσίες που παράγονται από τους ενδοκρινείς αδένες του σώματος και αφού εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε κάθε όργανο για να ασκήσουν τη δράση τους. Η ορμόνη τεστοστερόνη, λ.χ., παράγεται από τους όρχεις και είναι υπεύθυνη για τα ανδρικά χαρακτηριστικά.

Τί είναι η ορμονοθεραπεία και που χρησιμοποιείται; Η ορμονοθεραπεία είναι μια αντικαρκινική θεραπεία που αναστέλλει την έκκριση ορμονών ή εμποδίζει τη δράση τους αναστέλλοντας έτσι την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Χρησιμοποιείται για τους ορμονοευαίσθητους όγκους όπως καρκίνος του προστάτη, καρκίνος του μαστού, καρκίνος του ενδομητρίου. Η επιφάνεια ορισμένων καρκινικών κυττάρων διαθέτει υποδοχείς συγκεκριμένων ορμονών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξή τους, κι έτσι αιτιολογείται η χρήση ορμονοθεραπείας για την αντιμετώπιση του καρκίνου. Oι όγκοι που εξαρτώνται από ορμόνες για να αναπτυχθούν λέγονται ορμονοεξαρτώμενοι.

Πως δρα η ορμονοθεραπεία; Η αντικαρκινική ορμονοθεραπεία μπορεί να δράσει εμποδίζοντας την παραγωγή συγκεκριμένων ορμονών στον οργανισμό, δεσμεύοντας τους ορμονικούς υποδοχείς στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων ή υποκαθιστώντας τις φυσικές ορμόνες με χημικώς όμοιές τους, τις οποίες όμως δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα καρκινικά κύτταρα.

Σε ποιες κατηγορίες χωρίζεται η ορμονοθεραπεία; Oι διαφορετικές ομάδες ορμονοθεραπείας ταξινομούνται ανάλογα με τη δράση και/ή τον τύπο της ορμόνης που επηρεάζουν. Βέβαια,πολλά από τα ορμονικά σκευάσματα έχουν άλλες, μη ογκολογικές χρήσεις.

Αντιανδρογόνα Είναι ουσίες που εμποδίζουν τη δράση της τεστοστερόνης. Χρησιμοποιούνται στον καρκίνο του μαστού και του προστάτη

Oιστρογόνα Χρησιμοποιούνται για να αναστείλλουν τη δράση των ανδρογόνων σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη.

Αγωνιστές και Ανταγωνιστές της LHRH Δρουν εμποδίζοντας την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες και την παραγωγή οιστρογόνων στις γυναίκες, με αποτέλεσμα να αναστέλλεται η ανάπτυξη καρκίνων που είναι ορμονοεξαρτώμενοι. Χρησιμοποιούνται στον καρκίνο του προστάτη και του μαστού. Προγεστερινοειδή ή προγεσταγόνα Αποτελούν χημική μορφή της ορμόνης προγεστερόνης κι έχουν δράση εναντίον των οιστρογόνων. Χρησιμοποιούνται στον καρκίνο του μαστού, του προστάτη, του νεφρού, του ενδομητρίου. Εκλεκτικοί τροποποιητές των οιστρογονικών υποδοχέων (SERMs) Αναστέλλουν τη δράση των οιστρογόνων στα κύτταρα του μαστού ενώ δρουν ως οιστρογόνα σε άλλα κύτταρα όπως τα οστά, το ήπαρ και η μήτρα. Αναστολείς της αρωματάσης Τα φάρμακα αυτά δεσμεύουν ένα ένζυμο που λέγεται αρωματάση (υπάρχει στους μυς, το δέρμα, τους μαστούς και στο σωματικό λίπος) και χρησιμοποιείται για να μετατρέψει τα ανδρογόνα σε οιστρογόνα. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερα οιστρογόνα θα διεγείρουν την ανάπτυξη καρκινινικών κυττάρων του μαστού.

Ποιά είναι η κατάλληλη ορμονοθεραπεία για τον καρκίνο του μαστού; Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως εάν η ασθενής βρίσκεται σε εμμηνόπαυση ή όχι, το στάδιο του καρκίνου, το ιστορικό θρόμβωσης, τη μέτρηση οστικής πυκνότητας κ.α.

Για πόσο καιρό θα πάρω ορμονοθεραπεία αν έχω καρκίνο του μαστού; Θα εξαρτηθεί από το στάδιο του καρκίνου, το χρόνο έναρξης από τις πιθανές παρενέργειες της θεραπείας.

Ποια είναι η οδός χορήγησης της ορμονοθεραπείας; Όλα σχεδόν τα ορμονικά σκευάσματα είναι σε μορφή χαπιού και λαμβάνονται από το στόμα πριν ή μετά από το φαγητό.

Τί είναι το σκεύασμα Sandostatin Lar; Είναι ένα ανάλογο της σωματοστατίνης, μιας ουσίας του οργανισμού, που δρα απευθείας στα κύτταρα των καρκινοειδών και οδηγεί στη μειωμένη παραγωγή ορμονών που προκαλούν διάρροια και flushing (ερυθρότητα προσώπου).

Τι είναι η ακτινοθεραπεία; Η ακτινοθεραπεία είναι μία τοπική θεραπευτική πράξη που χρησιμοποιεί ακτινοβολία υψηλής ενέργειας για να μικρύνει το μέγεθος των όγκων και να καταστρέψει καρκινικά κύτταρα. Περίπου το 50% των ασθενών με καρκίνο υποβάλλονται κάποια στιγμή σε ακτινοθεραπεία. Η ακτινοβολία υψηλής ενέργειας στην ακτινοθεραπεία μπορεί να προέρχεται από ένα μηχάνημα που βρίσκεται έξω από το σώμα του ασθενούς ή από ραδιενεργές ουσίες που τοποθετούνται μέσα στο σώμα του ασθενούς κοντά στη θέση του καρκίνου (βραχυθεραπεία).

Πώς σκοτώνει η ακτινοθεραπεία τα καρκινικά κύτταρα; Η ακτινοθεραπεία προκαλεί βλάβες στο DNA (στα γενετικές πληροφορίες που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά. Οι βλάβες προκαλούνται είτε απευθείας στο DNA ή με την παραγωγή βλαβερών ουσιών που το καταστρέφουν. Όταν καταστρέφεται το DNA του καρκινικού κυττάρου, αυτό σταματά να πολλαπλασιάζεται ή απευθείας πεθαίνει.

Η ακτινοθεραπεία σκοτώνει μόνο καρκινικά κύτταρα; Όχι, η ακτινοθεραπεία σκοτώνει και υγιή κύτταρα και γι’αυτό μπορεί να υπάρξουν παρενέργειες. Οι ακτινοθεραπευτές προσαρμόζουν έτσι το πρόγραμμα και τη δοσολογία της ακτινοβολίας ώστε να προκαλούνται όσο γίνεται μικρότερες βλάβες στα υγιή κύτταρα αλλά να καταστρέφεται ταυτόχρονα ο όγκος.

Πότε χρειάζεται ένας ασθενής ακτινοθεραπεία; Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου χρησιμοποιείται η ακτινοθεραπεία. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί από μόνη της σε κάποιες περιπτώσεις με σκοπό την πλήρη ίαση. Επίσης, μπορεί να χορηγηθεί επιβοηθητικά πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά από χειρουργείο για να μειώσει τον κίνδυνο να ξαναεμφανιστεί καρκίνος. Μπορεί ακόμη να βοηθήσει στην ανακούφιση συμπτωμάτων, όπως στις παρακάτω περιπτώσεις: -όγκοι που πιέζουν τον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό και προκαλούν νευρολογικά συμπτώματα, -όγκοι που καταστρέφουν οστά και προκαλούν πόνο που δεν περνά με αναλγητικά φάρμακα -όγκοι που πιέζουν τον οισοφάγο και εμποδίζουν κάποιον να καταπιεί και να φάει. Τέλος, υπάρχουν περιπτώσεις όπου χρησιμοποιείται ταυτόχρονα με τη χημειοθεραπεία γιατί έχει φανεί σε κάποιους καρκίνους ότι έτσι καταστρέφονται περισσότερα καρκινικά κύτταρα.

Τι περιλαμβάνει σε γενικές γραμμές η ακτινοθεραπεία; Πριν την έναρξη της θεραπείας, ο ασθενής υποβάλλεται σε αξονικές τομογραφίες που δείχνουν την ακριβή εντόπιση του όγκου και χρησιμοποιούνται σημάδια ή καλούπια ώστε να εξασφαλιστεί ότι ο ασθενής θα βρίσκεται κάθε ημέρα της θεραπείας στην ίδια ακριβώς θέση ώστε να ακτινοβολείται η περιοχή του όγκου με ακρίβεια. Έπειτα, ο ακτινοθεραπευτής καθορίζει την ολική δόση ακτινοβολίας που θα λάβει ο ασθενής, την ημερήσια δόση και το σχέδιο της ακτινοβολίας με τη βοήθεια υπολογιστών. Αφού γίνουν τα παραπάνω, η ακτινοθεραπεία ξεκινά. Ανά μερικές μέρες επανεξετάζονται οι παραπάνω παράμετροι και μπορεί να γίνουν προσαρμογές αν κριθούν απαραίτητες.

Όταν το άτομο υποβάλλεται σε ακτινοθεραπεία, εκπέμπει ραδιενέργεια; Όχι, η ακτινοβολία προκαλεί βλάβες στο DNA των κυττάρων προκαλώντας έτσι το θάνατό τους. Δεν κάνει τα κύτταρα ραδιενεργά.

Πονάει/καίει η ακτινοθεραπεία; Η ακτινοβολία αυτή καθεαυτή δεν είναι επώδυνη. Ίσως να είναι σκληρό το κρεβάτι όπου ξαπλώνει κάποιος ακίνητος καθημερινά τις ώρες της ακτινοθεραπείας. Τα μηχανήματα εξελιγμένης τεχνολογίας που χρησιμοποιούνται σήμερα έχουν ελαχιστοποιήσει τα εγκαύματα από ακτινοθεραπεία. Το δέρμα μπορεί να κοκκινίσει και να γίνει ευαίσθητο αλλά αυτό παρακολουθείται στενά από τον ακτινοθεραπευτή.

Ποιές είναι οι πιθανές παρενέργειες της ακτινοθεραπείας; Οι παρενέργειες της ακτινοθεραπείας γίνονται όλο και σπανιότερες λόγω της συνεχούς βελτίωσης των τεχνικών και των μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται. Οι παρενέργειες που μπορεί αν εμφανιστούν διακρίνονται σε πρώιμες και όψιμες.

Οι πρώιμες παρενέργειες εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή αμέσως μετά και περιλαμβάνουν συμπτώματα όπως:

-ερεθισμό-ερυθρότητα του δέρματος της περιοχής που ακτινοβολείται -βήχα και πυρετό, αν ακτινοβολείται ο θώρακας -ξηροστομία και τριχόπτωση, αν ακτινοβολείται το κεφάλι, -ναυτία, διάρροια, διαταραχές στην ούρηση αν ακτινοβολείται το κάτω μέρος της κοιλιάς. Οι όψιμες παρενέργειες μπορεί να εμφανιστούν μήνες ή και χρόνια μετά την ακτινοθεραπεία. Ανάλογα την περιοχή που ακτινοβολήθηκε, μπορεί να εμφανιστεί: -ίνωση (αντικαθίσταται φυσιολογικός ιστός από ουλή) -διαταραχές στο γαστρεντερικό σύστημα, διάρροια ή αιμορραγία αν η ακτινοθεραπεία αφορούσε περιοχή της κοιλιάς -στειρότητα -σπάνια μπορεί να προκληθεί χρόνια αργότερα δεύτερος καρκίνος στην περιοχή του σώματος όπου έγινε ακτινοθεραπεία Ο ακτινοθεραπευτής παρακολουθεί στενά τον ασθενή για τυχόν εμφάνιση παρενεργειών, με σκοπό τη γρήγορη αντιμετώπισή τους.

Το άτομο που υποβάλλεται σε ακτινοθεραπεία επιτρέπεται να πλησιάζει εγκύους και μικρά παιδιά; Ναι, το άτομο επιτρέπεται να πλησιάζει εγκύους και παιδιά όταν υποβάλλεται σε ακτινοθεραπεία.

Μπορεί να γίνει δύο φορές ακτινοθεραπεία στην ίδια περιοχή; Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ακτινοθεραπεία βοηθά στην αντιμετώπιση ενός όγκου αλλά αυτός ξαναεμφανίζεται μετά από κάποιο διάστημα. Για κάθε περιοχή του ανθρωπίνου σώματος υπάρχει μια μέγιστη δόση ακτινοβολίας που μπορεί να δοθεί κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου χωρίς αυτή η περιοχή να καταστραφεί ανεπανόρθωτα. Ακτινοθεραπεία μπορεί να ξαναεφαρμοστεί σε μια περιοχή μόνο εφόσον την πρώτη φορά είχε δοθεί δόση μικρότερη από τη μέγιστη επιτρεπόμενη.

Σε πόσο καιρό δρα η ακτινοθεραπεία; Η ακτινοθεραπεία δε σκοτώνει άμεσα τα καρκινικά κύτταρα. Χρειάζεται να περάσουν μέρες ή κι εβδομάδες μέχρι να αρχίσει να δρα η ακτινοθεραπεία. Η δράση της συνεχίζει ακόμη και μήνες αφού τελειώσουν οι συνεδρίες ακτινοθεραπείας. Γι’αυτό μπορεί να χρειαστούν μερικές εβδομάδες μέχρι ο ασθενής να αρχίσει να νιώθει καλύτερα.

Τι είναι η στερεοτακτική ακτινοχειρουργική (Cyber Knife); Η στερεοτακτική ακτινοχειρουργική (Cyber Knife) είναι μία εξειδικευμένη ακτινοθεραπευτική τεχνική που αντικαθιστά το νυστέρι του χειρουργού με μία και μόνο υψηλή δόση ακτινοβολίας μεγάλης ακρίβειας. Είναι σαν να χειρουργούμε αναίμακτα. Είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική γιατί όλη η δόση της ακτινοβολίας φτάνει στην περιοχή που νοσεί ενώ οι γύρω υγιείς ιστοί δεν καταστρέφονται. Έχει πολύ λιγότερες παρενέργειες από την κλασική ακτινοθεραπεία. Ενδείκνυται κυρίως για βλάβες μικρού μεγέθους στον εγκέφαλο και σε άλλα σημεία του σώματος, εφόσον ισχύουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που κρίνονται από τον ογκολόγο.

Προκαλεί η ακτινοθεραπεία πτώση των μαλλιών; Πτώση των τριχών προκαλείται στα μέρη του σώματος που ακτινοβολούνται. Αν, για παράδειγμα, η ακτινοθεραπεία γίνεται στο θώρακα, δεν προκαλείται τριχόπτωση στο κεφάλι. Η πτώση των τριχών στην περιοχή που ακτινοβολείται δεν είναι πάντοτε ολική και συνήθως, μετά το τέλος της θεραπείας, οι τρίχες ξαναφυτρώνουν.

Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε ακτινοθεραπεία ακολουθούν ειδική διατροφή; Το σώμα καταναλώνει μεγάλα ποσά ενέργειας όσο υποβάλλεται σε ακτινοθεραπεία. Είναι, επομένως, σημαντικό ο ασθενής να λαμβάνει τροφές υψηλής θερμιδικής αξίας και πλούσιες σε πρωτεΐνες για να μη χάσει βάρος. Ο ογκολόγος θα συστήσει κατάλληλο διαιτολόγιο για όσο διάστημα διαρκεί η ακτινοθεραπεία.

Η χειρουργική είναι η παλαιότερη μορφή θεραπείας του καρκίνου, αλλά πλέον συμβάλλει σε όλα τα στάδια της  αντιμετώπισης της νόσου, από τη διάγνωση, τη σταδιοποίηση μέχρι και τη θεραπεία.

Ποιος είναι ο ρόλος της χειρουργικής στη διάγνωση και τη σταδιοποίηση του καρκίνου;

Υπάρχουν πολλοί τύποι διαγνωστικών χειρουργικών επεμβάσεων για κάθε τύπο καρκίνου. Σκοπός είναι να αφαιρεθεί ένα τμήμα ή ολόκληρος ο όγκος με στόχο την τελική διάγνωση αλλά όχι τη θεραπεία της νόσου. Οι τύποι των διαγνωστικών επεμβάσεων είναι:

  • Ολική ή τμηματική χειρουργική (ανοικτή) βιοψία ανάλογα με το μέγεθος του αφαιρούμενου όγκου.
  • FNA (αναρρόφηση με λεπτή βελόνη): μια πολύ λεπτή βελόνη αναρροφά πολύ μικρή ποσότητα υγρού με σκοπό την κυτταρολογική ανάλυση
  • FNB (βιοψία με λεπτή βελόνη): χρησιμοποιείται βελόνη μεγαλύτερης διαμέτρου και το υλικό αποστέλλεται για παθολογοανατομική εξέταση.
  • Βιοψία μέσω ενδοσκόπησης: ένας εύκαμπτος σωλήνας με κάμερα εισέρχεται σε μια κοιλότητα και λαμβάνονται βιοψίες  από ύποπτες περιοχές ( γαστροσκόπηση, κολονοσκόπηση, βρογχοσκόπηση, κυστεοσκόπηση, λαρυγγοσκόπηση).
  • Λαπαροσκόπηση, θωρακοσκόπηση (VATS), μεσοθωρακοσκόπηση: ένας σωλήνας εισέρχεται στην κοιλιά ή στο θώρακα μέσω πολύ μικρών τομών στο δέρμα και λαμβάνονται βιοψίες. Οι ανωτέρω επεμβάσεις διενεργούνται υπό γενική αναισθησία.

Η σταδιοποίηση αφορά στην κατάταξη του κάθε τύπου καρκίνου σε στάδια, ανάλογα με τα απεικονιστικά, κλινικά και όταν είναι δυνατό, τα χειρουργικά ευρήματα. Σε πολλές  περιπτώσεις, τα ευρήματα από την επισκόπηση του χειρουργικού πεδίου και την αφαίρεση του όγκου και των περιοχικών λεμφαδένων (παθολογοανατομικό στάδιο της νόσου) δίνουν πληροφορίες για τη μορφή και την επέκταση της νόσου που μπορεί να μην αποκαλύπτονται με τον κλινικό και τον απεικονιστικό έλεγχο (κλινικό στάδιο της νόσου).  Με αυτό τον τρόπο, πληροφορίες από τα πρακτικά μιας χειρουργικής επέμβασης μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στη σταδιοποίηση και ακολούθως στη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου.

Ποιοί τύποι καρκίνου χειρουργούνται;

Η πλειοψηφία των συμπαγών όγκων μπορεί να χειρουργηθεί και αν η νόσος είναι σε αρχικό στάδιο και δεν έχει επεκταθεί σε γειτονικά ή μακρινά όργανα μπορεί να οδηγήσει σε ίαση. Ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου, μπορεί να ακολουθήσει χημειοθεραπεία ή/και ακτινοθεραπεία. Οι περισσότεροι ασθενείς με καρκίνο θα υποβληθούν σε κάποιο τύπο χειρουργικής επέμβασης. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών στις χειρουργικές τεχνικές έχουν δώσει τη δυνατότητα σε ένα μεγάλο αριθμό ασθενών να χειρουργούνται με ασφάλεια και να επιτυγχάνεται καλό θεραπευτικό αποτέλεσμα. Η βασικότερη προϋπόθεση για χειρουργική θεραπεία είναι η καλή γενική κατάσταση του ασθενούς, ώστε το όφελος από την επέμβαση να είναι μεγαλύτερο από τις ενδεχόμενες επιπλοκές της.

Τι είναι η ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση (debulking);

Υπάρχουν περιπτώσεις, που κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ο χειρουργός μπορεί να διαπιστώσει πως δεν είναι δυνατή η πλήρης αφαίρεση του όγκου χωρίς πρόκληση σοβαρών προβλημάτων σε γειτονικούς ιστούς και όργανα. Γίνεται η μεγαλύτερη δυνατή αφαίρεση και ακολουθεί ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία. Η επέμβαση αυτή πραγματοποιείται συχνά σε προχωρημένο καρκίνο των ωοθηκών.

Χειρουργούνται οι καρκινικές μεταστάσεις;

Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστεί μία μονήρης μεταστατική εστία μετά από την αφαίρεση του πρωτογενούς όγκου, συνήθως στο ήπαρ, στους πνεύμονες και στον εγκέφαλο. Η χειρουργική αφαίρεση της μονήρους αυτής βλάβης μπορεί να οδηγήσει σε ίαση. Η πιθανότητα της εξέλιξης αυτής είναι μεγαλύτερη σε καρκίνο του παχέος εντέρου, στο μελάνωμα και στον καρκίνο των όρχεων.

Τι είναι η παρηγορική χειρουργική;

Είναι όλες εκείνες οι χειρουργικές επεμβάσεις που δεν γίνονται με σκοπό τη θεραπεία, αλλά τη βελτίωση της ποιότητας ζωής ενός ασθενούς με προχωρημένη καρκινική νόσο. Ο σκοπός τους  είναι η ανακούφιση από τον έντονο πόνο, η αφαίρεση όγκων που προκαλούν παραμόρφωση και η αποσυμπίεση του κεντρικού νευρικού συστήματος. Σε επείγουσες περιπτώσεις, πραγματοποιούνται όταν ο όγκος έχει προκαλέσει αιμορραγία, απόφραξη (συχνά του εντέρου) ή διάτρηση και η ζωή του ασθενούς βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο. Μια ακόμη παρηγορική επέμβαση είναι η εφαρμογή γαστροστομίας ή ειλεοστομίας σε ασθενείς που είναι σε τελικά στάδια της νόσου και δεν μπορούν να τραφούν κανονικά. Γίνεται συχνά σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο κεφαλής και τραχήλου.

Η χειρουργική επέμβαση προκαλεί διασπορά και επέκταση του καρκίνου;

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει, αλλά υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις. Οι γιατροί που ασχολούνται με τη λήψη βιοψιών είναι πολύ προσεκτικοί και ιδιαίτερα έμπειροι και έτσι αποφεύγονται τέτοια αποτελέσματα. Οι πιθανότητες διασποράς της νόσου όταν γίνεται βιοψία με λεπτή βελόνη είναι πολύ χαμηλές. Στο παρελθόν, οι βελόνες ήταν ευρύτερες και η πιθανότητα υψηλότερη.  Υπάρχει ένας μύθος σχετικά με την επέκταση του καρκίνου όταν αυτός εκτεθεί στον αέρα στη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Αυτή η ιδέα ενισχύθηκε για 2 λόγους: Πρώτον, γιατί κάποιοι ασθενείς αισθάνονται χειρότερα μετά το χειρουργείο, αν και είναι αναμενόμενο αυτό μετά από κάθε επέμβαση και δεύτερον, γιατί στη διάρκεια του χειρουργείου μπορεί να φανεί πως η νόσος είναι σε  πιο προχωρημένο στάδιο από ότι έδειξε ο απεικονιστικός έλεγχος. Πρέπει να τονιστεί λοιπόν, πως η έκθεση του καρκίνου στον αέρα δεν προκαλεί κανενός είδους επέκταση ή διασπορά.

Υπάρχει προφυλακτική χειρουργική θεραπεία;

Υπάρχουν περιπτώσεις προφυλακτικής αφαίρεσης οργάνων ή ιστών , όταν υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου. Γ ια παράδειγμα, άτομα που πάσχουν από οικογενή πολυποδίαση μπορεί να υποβληθούν σε προφυλακτική αφαίρεση του παχέος εντέρου (κολεκτομή). Κάποιες φορές συστήνεται προφυλακτική μαστεκτομή και ωοθηκεκτομή σε γυναίκες  με ιστορικό κληρονομικού καρκίνου μαστού και ωοθηκών (μετάλλαξη στα γονίδια BRCA1, BRCA2). Είναι όμως σημαντικό να αναγνωριστεί πως η προφυλακτική χειρουργική επέμβαση μπορεί να προκαλέσει νοσηρότητα σε ασυμπτωματικά άτομα και πρέπει να επιχειρείται μετά από προσεκτική μελέτη της φυσικής ιστορίας της νόσου και του ιατρικού ιστορικού του ατόμου.

Τι είναι η λαπαροσκόπηση;

Είναι η εξέταση του εσωτερικού της κοιλιάς μέσω ενός εργαλείου που λέγεται λαπαροσκόπιο. Το λαπαροσκόπιο είναι ένα μικρό τηλεσκοπικό εργαλείο με μια φωτεινή πηγή στο ένα άκρο το οποίο εισέρχεται στην κοιλιά μέσω μιας μικρής τομής κάτω από τον αφαλό, επιτρέποντας στο γιατρό να δει και να εξετάσει τα κοιλιακά όργανα.

Τι είναι Λαπαροσκοπική Χειρουργική;

Η λαπαροσκοπική χειρουργική ή αλλιώς ελάχιστα επεμβατική χειρουργική είναι μια μέθοδος κατά την οποία η χειρουργική επέμβαση πραγματοποιείται διαμέσου μικρών τομών (1-2 εκ.) στο κοιλιακό τοίχωμα από τις οποίες εισέρχονται τα εργαλεία. Η διαδικασία οπτικοποιείται με τη βοήθεια κάμερας, η οποία εισέρχεται μέσω μιας από τις οπές.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής σε σχέση με την ανοιχτή χειρουργική;

Τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής χειρουργικής είναι:

  • Μικρή παραμονή στο νοσοκομείο
  • Ηπιότερος μετεγχειρητικός πόνος
  • Γρηγορότερη επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες
  • Καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα
  • Καλύτερη επισκόπηση της κοιλιάς
  • Μικρότερη πιθανότητα δημιουργίας συμφύσεων
  • Μικρότερη πιθανότητα μετεγχειρητικών λοιμώξεων

Χρησιμοποιείται η λαπαροσκοπική χειρουργική στη θεραπεία του καρκίνου;

Η πλειοψηφία των ογκολογικών χειρουργικών επεμβάσεων μπορεί να γίνει με ασφάλεια με λαπαροσκοπικές μεθόδους. Η επιλογή μιας λαπαροσκοπικής επέμβασης έναντι μιας ανοιχτής θα εξαρτηθεί από την εμπειρία του χειρουργού, την καταλληλότητα του ασθενούς και το στάδιο της νόσου.

Τι είναι η Ρομποτική Χειρουργική;

Η Ρομποτική Χειρουργική είναι η χειρουργική τεχνική που βασίζεται στη χρήση χειρουργικών ρομπότ (π.χ. ZEUS, AESOP, DAVINCI). Στην Ελλάδα υπάρχει και χρησιμοποιείται το σύστημα Da Vinci. Αυτό αποτελείται από την κονσόλα του χειρουργού, τον πύργο με τα οπτικά μέσα και τους ρομποτικούς βραχίονες, μέσω των οποίων τα χειρουργικά εργαλεία εισέρχονται στο σώμα του ασθενούς.

Ποιες ογκολογικές επεμβάσεις μπορούν να γίνουν στα πλαίσια της ρομποτικής χειρουργικής;

Η πραγματοποίηση ρομποτικών επεμβάσεων γίνεται σε εξειδικευμένα κέντρα, κυρίως στο εξωτερικό. Στην Ελλάδα, η συχνότερη ογκολογική επέμβαση είναι η ριζική προστατεκτομή. Άλλες χειρουργικές επεμβάσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν είναι: οισοφαγεκτομή, γαστρεκτομή, κολεκτομή, παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή, επινεφριδεκτομή, νεφρεκτομή, υστερεκτομή.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής χειρουργικής;

Εκτός από τα προαναφερθέντα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής χειρουργικής που ισχύουν και για τη ρομποτική, επιπρόσθετα πλεονεκτήματα είναι:

  • Αυξημένη τρισδιάστατη ακρίβεια
  • Αυξημένη επαναληψιμότητα κατά τη διάρκεια διαφόρων επεμβάσεων
  • Αυξημένη ακρίβεια κινήσεων και μείωση του φυσιολογικού τρόμου του χειρουργού
  • Αυξημένη ορατότητα
  • Δυνατότητα πραγματοποίησης χειρουργικών επεμβάσεων από απόσταση (τηλεχειρουργική)