Καρκίνος του Πνεύμονα

Τι προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα;

Το κάπνισμα: Είναι απολύτως τεκμηριωμένο ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει 4.000 χημικές ουσίες, 55 από τις οποίες είναι δυνητικά καρκινογόνες. Το κάπνισμα ευθύνεται για το 80-90% των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων, 23-40% των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου και είναι ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα. Συγκεκριμένα το 80-85% των ασθενών με καρκίνο πνεύμονα είναι καπνιστές και οι καπνιστές έχουν 20 φορές περισσότερες πιθανότητες ανάπτυξης καρκίνου πνεύμονα από ότι οι μη καπνιστές. Έχει υπολογιστεί ότι 9 στους 10 ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα ήταν καπνιστές. Το παθητικό κάπνισμα: Η έκθεση των μη-καπνιστών στον καπνό του τσιγάρου των καπνιστών ονομάζεται «παθητικό κάπνισμα». Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι ενήλικες που συζούν με καπνιστές έχουν 15% περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν από ασθένειες που σχετίζονται με το κάπνισμα και να καταλήξουν από αυτές, σε σύγκριση με ενήλικες που κατοικούν σε σπίτι όπου δεν υπάρχουν καπνιστές. Όσον αφορά στον καρκίνο του πνεύμονα, αυξάνεται ο κίνδυνος ανάπτυξης του κατά 20-30%. Ο αμίαντος: Ο αμίαντος αποτελεί την κοινή ονομασία για ομάδα ορυκτών που χρησιμοποιούνταν σε βιομηχανίες και σε εμπορικές κατασκευές κυρίως τις δεκαετίες ‘50-‘60. Έκθεση σε αμίαντο έχει παρατηρηθεί σε ναυπηγεία, μεταλλεία αμιάντου, βιομηχανίες μονωτικών υλικών, εργασιακούς χώρους επισκευής φρένων. “Ατομα που εκτίθενται σε αμίαντο και καπνό τσιγάρου έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα. Έχει βρεθεί ότι τα σωματίδια αμιάντου μπορούν να συμβάλλουν στη μεταφορά συγκεντρωμένων καρκινογόνων του καπνού στα κύτταρα που επενδύουν τους πνεύμονες. Ο ακριβής μηχανισμός με τον οποίο ο αμίαντος, μόνος του ή σε συνδυασμό με τον καπνό του τσιγάρου, οδηγεί σε καρκίνο πνεύμονα παραμένει αδιευκρίνιστος. Το ραδιενεργό αέριο ραδόνιο: Το ραδόνιο είναι ένα αόρατο, και άγευστο ραδιενεργό αέριο το οποίο φυσιολογικά ανευρίσκεται στο έδαφος και στα πετρώματα.Εργάτες σε μεταλλεία εκτίθενται σε ραδόνιο και σε μερικές περιοχές των ΗΠΑ ραδόνιο βρίσκεται και μέσα στις κατοικίες. Μπορεί να προκαλέσει βλάβες στους πνεύμονες και να οδηγήσει σε καρκίνο του πνεύμονα. Η μόλυνση του περιβάλλοντος:Έχει βρεθεί συσχέτιση μεταξύ καρκίνου του πνεύμονα και έκθεσης σε συγκεκριμένους ρύπους της ατμόσφαιρας, όπως τα παραπροϊόντα της καύσης του πετρελαίου και άλλων φυσικών καυσίμων.

Η ύπαρξη άλλων νοσημάτων συμμετέχει στην ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα; Οι ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια έχουν 4-6 φόρες μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο πνεύμονα ανεξάρτητα από τις καπνιστικές τους συνήθειες. Χρόνιες πνευμονικές νόσοι όπως η αμιάντωση (νόσος των πνευμόνων από αμίαντο), το άσθμα, η χρόνια βρογχίτιδα, το εμφύσημα, η φυματίωση, φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου πνεύμονα. Όλες οι παραπάνω νόσοι προκαλούν βλάβες στο πνευμονικό παρέγχυμα και μπορούν να οδηγήσουν σε ανάπτυξη ουλώδους ιστού στους πνεύμονες.

Ένα ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα προδιαθέτει στην ανάπτυξη καρκίνου πνεύμονα; “Ατομα τα οποία αντιμετωπίζουν προβλήματα με το ανοσοποιητικό τους σύστημα παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου πιθανώς ως αποτέλεσμα ελαττωμένης ικανότητας τους να καταπολεμήσουν τις λοιμώξεις από ιούς που σχετίζονται με συγκεκριμένες μορφές καρκίνου. Σε αυτή την ομάδα περιλαμβάνονται άτομα μεταμοσχευμένα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα (φάρμακα που καταστέλλουν και άρα κάνουν ανίσχυρο το ανοσοποιητικόσύστημα), που πάσχουν από AIDS, ή ακόμη που έχουν γεννηθεί με κάποια γενετική ασθένεια που επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Το οικογενειακό ιστορικό; Ο κίνδυνος για ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να αυξηθεί εάν οι γονείς, τα αδέλφια ή τα παιδιά ενός ατόμου πάσχουν από την νόσο. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τα άτομα της οικογενείας πιθανώς μοιράζονται κοινές συμπεριφορές και συνήθειες όπως το κάπνισμα και η διατροφή. Ακόμη λόγω συμβίωσης στο ίδιο περιβάλλον είναι πιθανό να εκτίθενται στα ίδια καρκινογόνα όπως για παράδειγμα το ραδόνιο. Τέλος μπορεί να οφείλεται στο ότι έχουν κληρονομήσει τον ίδιο κίνδυνο στα γονίδιά τους.

Μπορεί ένας τραυματισμός να προκαλέσει καρκίνο πνεύμονα; Το στρες ή ψυχολογικοί παράγοντες προκαλούν καρκίνο πνεύμονα; Όχι. Αποτελεί μύθο ότι τραυματισμοί μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο. Ένα χτύπημα, ένα κάταγμα, δεν προκαλούν καρκίνο του πνεύμονα. Συχνά ανακαλύπτουμε τυχαία έναν όγκο όταν για άλλους λόγους υποβαλλόμαστε σε ειδικές εξετάσεις. Η συγκεκριμένη βλάβη κατά πάσα πιθανότητα προϋπήρχε πριν και δεν οφείλεται στον τραυματισμό. Πολλοί πιστεύουν ότι το στρες μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη καρκίνου, κάτι τέτοιο όμως δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά.

Έχουν συμμετοχή η διατροφή και η φυσική δραστηριότητα; Μελέτες για την συσχέτιση διατροφής και καρκίνου του πνεύμονα είχαν αμφιλεγόμενα αποτελέσματα. Η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ καθώς και η πλούσια διατροφή σε χοληστερόλη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καρκίνο πνεύμονα. Πάντως είναι δύσκολο να ξεκαθαριστεί ποιο ποσοστό του κινδύνου από το αλκοόλ ουσιαστικά οφείλεται στο κάπνισμα καθώς πολλά άτομα συνήθως πίνουν και καπνίζουν.

Είναι μεταδοτικός ο καρκίνος του πνεύμονα; ΟΧΙ, ο καρκίνος του πνεύμονα δεν είναι μεταδοτικός. Δεν μεταδίδεται με την επαφή, τις τροφές ή τον αέρα.

Τελικά, ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από καρκίνο πνεύμονα; Οποιοσδήποτε μπορεί να εμφανίσει καρκίνο πνεύμονα. Συμβαίνει περισσότερο (60% των περιπτώσεων) σε άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστεί, αν και σπάνια, σε νέους και παιδιά. Η αυξημένη πληροφόρηση σχετικά με τον καρκίνο, τα προγράμματα πρόληψης και η πρώιμη διάγνωση έχουν οδηγήσει στην αυξημένη διάγνωση του καρκίνου σε νεότερους ανθρώπους, συνήθως σε πρωιμότερα στάδια και άρα με καλύτερες προοπτικές για δραστικότερη αντιμετώπιση. Ο κίνδυνος αυξάνει με την πάροδο της ηλικίας. 90% των περιπτώσεων συμβαίνουν σε καπνιστές. Οι άνδρες πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό, αν και ο αριθμός των γυναικών με καρκίνο πνεύμονα αυξάνει (μην ξεχνάτε ότι όλο και περισσότερες γυναίκες καπνίζουν).

Με ποιο μηχανισμό το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα; Κατά το κάπνισμα, χημικές καρκινογόνες ουσίες, που βρίσκονται στον καπνό του τσιγάρου, εισέρχονται στους πνεύμονες και προκαλούν βλάβες στο γενετικό υλικό (DNA ) των κυττάρων των πνευμόνων, μεταβάλλοντας σημαντικά γονίδια (περιοχές δηλαδή του γενετικού υλικού σημαντικές για συγκεκριμένες λειτουργίες του κυττάρου). Με τον καιρό, τα κύτταρα που έχουν υποστεί βλάβη χάνουν τον έλεγχο του πολλαπλασιασμού και της ανάπτυξης τους και καθίστανται καρκινικά.

Πόσο σημαντική είναι η χρήση καπνού για την ανάπτυξη καρκίνου πνεύμονα; Το 87% των καρκίνων του πνεύμονα σχετίζονται με κάπνισμα. Περισσότεροι από τους μισούς πρωτοδιαγνωσθέντες ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα ήταν πρώην καπνιστές. Ο κίνδυνος αυξάνει με τα έτη καπνίσματος και με τον αριθμό τσιγάρων που καπνίζει κανείς ημερησίως. Οι καπνιστές παρουσιάζουν υψηλότερο κίνδυνο για άλλους τύπους καρκίνου όπως: ουροδόχου κύστεως, νεφρών, παγκρέατος, τραχείας, στοματικής κοιλότητας, λάρυγγα, οισοφάγου, τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες, καθώς και για άλλες ασθένειες όπως εμφύσημα, χρόνια βρογχίτιδα, οστεοπόρωση, σακχαρώδης διαβήτης, καρδιαγγειακές νόσους.

Η διακοπή του καπνίσματος βοηθάει; Η διακοπή του καπνίσματος ελαττώνει τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου. Ο κίνδυνος συνεχίζει να μειώνεται σταδιακά για 10 με 15 χρόνια (ενώ κανείς απέχει από το κάπνισμα) καθώς οι πνεύμονες αναρρώνουν. Η διακοπή του καπνίσματος είναι ευεργετική για όλες τις ηλικίες, και τα οφέλη είναι μεγαλύτερα όσο νωρίτερα κανείς διακόψει το κάπνισμα. Η διακοπή του καπνίσματος ελαττώνει κατά 30-50% τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα μετά από 10 χρόνια συγκριτικά με αυτούς που συνεχίζουν να καπνίζουν και κατά 50% τον κίνδυνο για καρκίνο του οισοφάγου και της στοματικής κοιλότητας 5 χρόνια μετά την διακοπή. Δεκαπέντε έτη μετά την διακοπή του καπνίσματος ο κίνδυνος του καρκίνου του πνεύμονα ελαττώνεται σχεδόν στο επίπεδο εκείνων των ατόμων που δεν κάπνισαν ποτέ.

Είναι πιο αθώα τα ελαφρά τσιγάρα (light), η χρήση φίλτρου ή το κάπνισμα πίπας για την ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα; ΟΧΙ. Δεν υπάρχει καμία επιστημονική τεκμηρίωση σε αυτόν τον ισχυρισμό. Συγκεκριμένα, όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των τσιγάρων που καταναλώνονται ημερησίως και η χρονική διάρκεια καπνίσματος τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες ανάπτυξης καρκίνου πνεύμονα, ανεξάρτητα από το είδος του τσιγάρου.

Εάν πάσχω από καρκίνο του πνεύμονα σε τι θα με ωφελήσει να διακόψω το κάπνισμα; Τα οφέλη από τη διακοπή του καπνίσματος είναι πολλαπλά. Καταρχήν βελτιώνεται η αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας επειδή ο καπνός παρεμβαίνει στο μηχανισμό δράσης των κυτταροστατικών φαρμάκων. Επίσης ο ασθενής που εξακολουθεί να καπνίζει εμφανίζει συχνότερα λοιμώξεις αναπνευστικού από ότι ο μη καπνιστής και έτσι δυσχεραίνεται η σωστή και προγραμματισμένη θεραπεία του. Η διακοπή του καπνίσματος βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών, δηλαδή μειώνει το βήχα, την απόχρεμψη (παραγωγή πτυέλων). Η διακοπή του καπνίσματος βοηθάει στη γρήγορη επούλωση της μετεγχειρητικής τομής καθώς και στη μείωση των ενδεχόμενων πνευμονικών μετεγχειρητικών επιπλοκών μετά από πνευμονεκτομή. Η συνέχιση του καπνίσματος αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης ενός άλλου τύπου καρκίνου.

Με ποιό μηχανισμό το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα; Κατά το κάπνισμα, χημικές καρκινογόνες ουσίες, που βρίσκονται στον καπνό του τσιγάρου, εισέρχονται στους πνεύμονες και προκαλούν βλάβες στο γενετικό υλικό (DNA ) των κυττάρων των πνευμόνων μεταβάλλοντας σημαντικά γονίδια (περιοχές δηλαδή του γενετικού υλικού σημαντικές για συγκεκριμένες λειτουργίες του κυττάρου). Με τον καιρό τα κύτταρα που έχουν υποστεί βλάβη χάνουν τον έλεγχο του πολλαπλασιασμού και της ανάπτυξης τους και καθίστανται καρκινικά.

Πόσο σημαντική είναι η χρήση καπνού για την ανάπτυξη καρκίνου πνεύμονα; Το 87% των καρκίνων του πνεύμονα σχετίζονται με κάπνισμα. Περισσότεροι από τους μισούς πρωτοδιαγνωσθέντες ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα ήταν πρώην καπνιστές. Ο κίνδυνος αυξάνει με τα έτη καπνίσματος και με τον αριθμό τσιγάρων που καπνίζει κανείς ημερησίως. Οι καπνιστές παρουσιάζουν υψηλότερο κίνδυνο για άλλους τύπους καρκίνου όπως: ουροδόχου κύστεως, νεφρών, παγκρέατος, στοματικής κοιλότητας, λάρυγγα, οισοφάγου, τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες, καθώς και για άλλες ασθένειες όπως εμφύσημα, χρόνια βρογχίτιδα, οστεοπόρωση, σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακές νόσους.

Η διακοπή του καπνίσματος βοηθάει; Η διακοπή του καπνίσματος ελαττώνει τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου. Ο κίνδυνος συνεχίζει να μειώνεται σταδιακά για 10 με 15 χρόνια (ενώ κανείς απέχει από το κάπνισμα) καθώς οι πνεύμονες αναρρώνουν. Η διακοπή του καπνίσματος είναι ευεργετική για όλες τις ηλικίες, και τα οφέλη είναι μεγαλύτερα όσο νωρίτερα κανείς διακόψει το κάπνισμα. Η διακοπή του καπνίσματος ελαττώνει κατά 30-50% τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα μετά από 10 χρόνια συγκριτικά με αυτούς που συνεχίζουν να καπνίζουν και κατά 50% τον κίνδυνο για καρκίνο του οισοφάγου και της στοματικής κοιλότητας 5 χρόνια μετά την διακοπή. Δεκαπέντε έτη μετά την διακοπή του καπνίσματος ο κίνδυνος του καρκίνου του πνεύμονα ελαττώνεται σχεδόν στο επίπεδο εκείνων των ατόμων που δεν κάπνισαν ποτέ.

Είναι πιο αθώα τα ελαφρά τσιγάρα (light),η χρήση φίλτρου ή το κάπνισμα πίπας για την ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα; ΟΧΙ. Δεν υπάρχει καμία επιστημονική τεκμηρίωση σε αυτόν τον ισχυρισμό. Συγκεκριμένα όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των τσιγάρων που καταναλώνονται ημερησίως και η χρονική διάρκεια καπνίσματος τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες ανάπτυξης καρκίνου πνεύμονα, ανεξάρτητα από το είδος του τσιγάρου.

Εάν πάσχω από καρκίνο του πνεύμονα σε τι θα με ωφελήσει να διακόψω το κάπνισμα; Τα οφέλη από τη διακοπή του καπνίσματος είναι πολλαπλά. Καταρχήν βελτιώνεται η αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας επειδή ο καπνός παρεμβαίνει στο μηχανισμό δράσης των κυτταροστατικών φαρμάκων. Επίσης ο ασθενής που εξακολουθεί να καπνίζει εμφανίζει συχνότερα λοιμώξεις αναπνευστικού από ότι ο μη καπνιστής και έτσι δυσχεραίνεται η σωστή και προγραμματισμένη θεραπεία του. Η διακοπή του καπνίσματος βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών δηλαδή μειώνει το βήχα, την απόχρεμψη (παραγωγή πτυέλων). Η διακοπή του καπνίσματος βοηθάει στη γρήγορη επούλωση της μετεγχειρητικής τομής καθώς και στη μείωση των ενδεχόμενων πνευμονικών μετεγχειρητικών επιπλοκών μετά από πνευμονεκτομή. Η συνέχιση του καπνίσματος αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης ενός άλλου τύπου καρκίνου.

Τι μελετά η «επιδημιολογία» του καρκίνου; Ποια η σημασία και η χρησιμότητά της; Η επιδημιολογία του καρκίνου είναι η επιστήμη που μελετά την κατανομή και την εξέλιξη της νόσου σε πληθυσμούς που ζουν κάτω από διαφορετικές συνθήκες καθώς και των παραγόντων που διαμορφώνουν και επηρεάζουν τα παραπάνω. Ασχολείται με τα αίτια του καρκίνου, τους παράγοντες κινδύνου και τις επιπτώσεις που έχει η έκθεση σ’ αυτούς, με την κατανομή της κάθε μορφής καρκίνου χρονικά, γεωγραφικά, φυλετικά, και ανά κοινωνικά στρώματα, καθώς και με την επιβίωση των ασθενών. Οργανώνει συγκεκριμένες μελέτες και βγάζει συμπεράσματα σχετικά με τα παραπάνω. Όλα τα παραπάνω έχουν σκοπό να βοηθήσουν στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση, και την κατάλληλη αντιμετώπιση του καρκίνου.

Τι σημαίνει επίπτωση και θνησιμότητα; «Επίπτωση» για τον καρκίνο του πνεύμονα ονομάζουμε τα νέα κρούσματα καρκίνου του πνεύμονα ετησίως για έναν συγκεκριμένο πληθυσμό. «Θνησιμότητα» για τον καρκίνο του πνεύμονα ονομάζουμε τον αριθμό των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο και για έναν συγκεκριμένο πληθυσμό.

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του πνεύμονα; Ο καρκίνος αποτελεί μείζον πρόβλημα υγείας για τις ανεπτυγμένες χώρες και υπολογίζεται ότι 1 στους 4 θανάτους οφείλεται σε κακοήθεια. Σύμφωνα με τελευταία δεδομένα για το 2006 υπολογίζεται ότι περίπου 564.830 άτομα θα πεθάνουν από καρκίνο στις ΗΠΑ (δηλαδή πάνω από 1.500 θάνατοι ημερησίως). Ακόμη αναμένονται για τις ΗΠΑ 174.470 νέες περιπτώσεις καρκίνου πνεύμονα (92.700 σε άνδρες-13% του συνόλου κακοηθειών για τους άνδρες και 81.770 σε γυναίκες-12% του συνόλου των κακοηθειών για τις γυναίκες ). Είναι η 2η συχνότερη μορφή καρκίνου και η 1η αιτία θανάτου για τα δύο φύλα στις ΗΠΑ. Αναμένονται 162.460 θάνατοι από καρκίνο πνεύμονα στις ΗΠΑ για το 2006 ( 90.330 σε άνδρές- 31% των θανάτων από καρκίνο και 72.130 σε γυναίκες-26% των θανάτων από καρκίνο αντίστοιχα). Για τους άνδρες άνω των 40 ετών o καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί τη συχνότερη αιτία θανάτου. με τον καρκίνο παχέος εντέρου και προστάτη να αποτελούν τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο ανάμεσα σε άνδρες 40-79 και >80 ετών αντίστοιχα. Για τις γυναίκες >60 ετών την κυρίαρχη αιτία θανάτου αποτελεί ο καρκίνος του πνεύμονα, ενώ ο καρκίνος του μαστού για την ηλικιακή ομάδα 20-59 ετών. Ο καρκίνος του πνεύμονα ξεπέρασε τον καρκίνο μαστού ως κυρίαρχη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες το 1987.

Πως εξηγείται το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί οι θάνατοι λόγω καρκίνου του πνεύμονα; Η παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών υγείας σε όλα τα επίπεδα πληθυσμού, που περιλαμβάνει μέτρα πρόληψης, έγκαιρη διάγνωση, αποτελεσματικά μέτρα θεραπείας θα μπορούσαν να μειώσουν την επίπτωση καθώς και την θνησιμότητα του καρκίνου του πνεύμονα. Την τελευταία 10ετία συνολικά έχουν μειωθεί τα ποσοστά θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα για το ηλικιακό γκρουπ 30-45 ετών και αυτό οφείλεται κυρίως στην διακοπή του καπνίσματος παρά στην χρήση τσιγάρων με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε πίσσα. Τα ποσοστά θανάτων από καρκίνο έχουν παρουσιάσει μείωση κατά 1,5% ανά έτος από το 1993 έως το 2002 για τους άνδρες και κατά 0,8% ανά έτος από το 1992 έως το 2002 για τις γυναίκες, ενώ τα ποσοστά επίπτωσης σταθεροποιήθηκαν για τους άνδρες από το 1995 έως το 2002 και αυξήθηκαν για τις γυναίκες από το 1987 έως το 2002. Τα ποσοστά θνησιμότητας εξακολουθούν να μειώνονται για όλους τους τύπους καρκίνου για τους άνδρες και τις γυναίκες με εξαίρεση τον γυναικείο καρκίνο πνεύμονα για τον οποίο φαίνεται πως τα ποσοστά εξακολουθούν να αυξάνουν κατά 0,3% ανά έτος από το 1995 έως το 2002 (πιθανώς λόγω καπνιστικών συνηθειών).

Η συχνότητα καρκίνου του πνεύμονα αναλόγως της ηλικίας, της εθνικότητας, του κοινωνικοοικονομικού επιπέδου, της γεωγραφικής περιοχής διαφέρει; Για ποιο λόγο; Η επίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα σε άνδρες που διαμένουν σε μεγάλες πόλεις είναι 2 με 3 φορές μεγαλύτερη συγκριτικά με αυτούς που ζουν στην ύπαιθρο. Ωστόσο αυτή η αύξηση είναι μικρότερη συγκριτικά με την αυξημένη επίπτωση στους καπνιστές συγκριτικά με τους μη καπνιστές. Υπάρχει μία σαφής αντίστροφη σχέση στο κόστος των τσιγάρων και στην ποσότητα που καπνίζεται. Υπάρχει επίσης αντίστροφη σχέση στο κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο και στην επίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα.

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του πνεύμονα στους άντρες και στις γυναίκες; Το 1952 ο λόγος άνδρες:γυναίκες για την επίπτωση καρκίνου του πνεύμονα ήταν 13:1, το 2000 ο λόγος ήταν 3:2. Η πιθανότητα για έναν άνδρα να αναπτύξει καρκίνο πνεύμονα είναι 1:13 και για μία γυναίκα 1:17 ανεξαρτήτως καπνίσματος. Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι πιο συχνός στους άνδρες (25% πιο πιθανό να αναπτύξει καρκίνο του πνεύμονα ένας άνδρας συγκριτικά με μια γυναίκα). Οι γυναίκες φαίνεται να έχουν αυξημένη ευαισθησία στα καρκινογόνα του τσιγάρου, αλλά μειωμένα ποσοστά θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα συγκριτικά με τους άντρες.

Ιστολογική Εικόνα & Μοριακή Βιολογία

Ποια είναι η ιστολογική εικόνα του καρκίνου του πνεύμονα; Δύο είναι οι κύριοι τύποι του καρκίνου του πνεύμονα: ο μη μικροκυτταρικός και ο μικροκυτταρικός. Ο όρος «μικροκυτταρικός» αναφέρεται στο μέγεθος και το σχήμα των κυττάρων όπως αυτά φαίνονται στο μικροσκόπιο. Πιο συχνός είναι ο μη μικροκυτταρικός τύπος, ο οποίος προέρχεται από τα επιθηλιακά κύτταρα του πνεύμονα ενώ ο μικροκυτταρικός τύπος προέρχεται από νευρικά και νευρο-ενδοκρινικά κύτταρα. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά περιγράφονται και καταγράφονται από ειδικευμένο παθολογοανατόμο κατά την ιστολογική εξέταση του καρκινικού ιστού ή κατά την κυτταρολογική εξέταση.

Γιατί είναι απαραίτητη η γνώση του ιστολογικού τύπου του καρκίνου του πνεύμονα; Η διάκριση μεταξύ μη μικροκυτταρικού και μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα είναι απαραίτητη, γιατί ανάλογα με τον τύπο καθορίζεται διαφορετικό είδος θεραπείας. Επίσης ο τύπος του καρκίνου του πνεύμονα παίζει ρόλο και στην πρόγνωση του ασθενούς.

Ποιοι είναι οι τύποι του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα; Υπάρχουν διάφοροι τύποι, καθένας από τους οποίους χαρακτηρίζεται από διαφορετικά είδη κυττάρων. Τα κύτταρα αυτά πολλαπλασιάζονται και εξαπλώνονται με διαφορετικό τρόπο. Με βάση τις ιδιότητές τους και τη μορφολογία τους, καθορίζεται ο ιστολογικός τύπος του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα. Οι κυριότεροι τύποι είναι: Πλακώδες καρκίνωμα, το οποίο απαρτίζεται από πλακώδη κύτταρα Αδενοκαρκίνωμα, το οποίο απαρτίζεται από κύτταρα που έχουν εκκριτικές ιδιότητες. Μεγαλοκυτταρικό καρκίνωμα, το οποίο απαρτίζεται από μεγάλα κύτταρα. Αδενοπλακώδες καρκίνωμα, το οποίο απαρτίζεται από κύτταρα πλακώδους μορφολογίας, τα οποία όμως έχουν εκκριτικές ιδιότητες. Ποιες είναι οι πιο συχνές αλλαγές στο γενετικό που παρατηρούνται στον καρκίνο του πνεύμονα; Η πιο συχνή γενετική αλλαγή στον καρκίνο του πνεύμονα είναι η μετάλλαξη του ογκοκατασταλτικού γονιδίου p53. Πειραματικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι οι μεταλλάξεις αυτές συμβαίνουν στα αρχικά στάδια της καρκινογένεσης και η συχνότητά τους κυμαίνεται περί το 50% για τον μη μικροκυτταρικό και περί το 80% για τον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα. Η δεύτερη συχνότερη γενετική αλλαγή αφορά το ογκοκατασταλτικό γονίδιο του ρετινοβλαστώματος (Rb1), το οποίο βρίσκεται μεταλλαγμένο σε 80-90% των περιπτώσεων μικροκυτταρικού και σε 20-30% των περιπτώσεων του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα. Η τρίτη κατά σειρά συχνότητας γενετική αλλαγή που παρατηρείται στον καρκίνο του πνεύμονα είναι η απώλεια τμήματος του χρωμοσώματος 3 και παρατηρείται στο 80% των περιπτώσεων του καρκίνου του πνεύμονα, ανεξαρτήτως τύπου.

Υπάρχουν μεταλλάξεις που είναι χαρακτηριστικές για συγκεκριμένες μορφές καρκίνου του πνεύμονα; Υπάρχουν μεταλλάξεις σε συγκεκριμένα γονίδια, οι οποίες εμφανίζονται λιγότερο συχνά στο σύνολο των περιπτώσεων του καρκίνου του πνεύμονα, σχετίζονται όμως αποκλειστικά με συγκεκριμένο τύπο του καρκίνου. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γονίδιο k-Ras, το οποίο ανιχνεύεται μεταλλαγμένο στο 30-40% των αδενοκαρκινωμάτων ενώ πολύ σπάνια στις άλλες μορφές καρκίνου του πνεύμονα.

Πώς γίνεται η ανίχνευση των γονιδίων αυτών; Η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της πολυμεράσης (PCR) επιτρέπει την ανίχνευση μεταλλάξεων σε ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια (Ras, p53, Rb κ.α) σε μικροποσότητες υλικού που λαμβάνονται από τον όγκο. Επίσης μπορούν να εντοπιστούν και διάφορες πρωτεΐνες, που αλλοιώνονται στον καρκίνο του πνεύμονα με τη χρήση ανοσοϊστοχημικών τεχνικών.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα; Ο καρκίνος του πνεύμονα συχνά δεν παρουσιάζει συμπτώματα παρά μόνο αφού φτάσει σε εκτεταμένο στάδιο ή έχει επεκταθεί και σε άλλα όργανα εκτός της κοιλότητας του θώρακα. Έτσι, λιγότερο από 20% των ασθενών διαγιγνώσκονται έγκαιρα, όταν οι πιθανότητες για πλήρη ίαση είναι μεγαλύτερες. Τα συνηθέστερα συμπτώματα με τα οποία εμφανίζονται οι ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα είναι:

  • Βήχας, με ή χωρίς απόχρεμψη
  • Απώλεια σωματικού βάρους
  • Δύσπνοια
  • Θωρακικός πόνος (που συχνά επιδεινώνεται με την αναπνοή)
  • Αιμόπτυση
  • Πληκτροδακτυλία
  • Πυρετός, ή δεκατική πυρετική κίνηση (δέκατα)
  • Αδυναμία, καταβολή, εύκολη κόπωση
  • Οίδημα (πρήξιμο) κεφαλής και τραχήλου
  • Δυσκολία στην κατάποση της τροφής
  • Συριγμός της αναπνοής κατά την εισπνοή
  • Βράγχος (βραχνάδα) φωνής

Ορισμένες φορές η ανακάλυψη του όγκου είναι τυχαία, οπότε ο ασθενής είναι ασυμπτωματικός.

Μπορούν να εμφανιστούν συμπτώματα από άλλα συστήματα εκτός του αναπνευστικού; Συχνά τα σημεία και τα συμπτώματα της νόσου δεν φαίνεται να σχετίζονται με τον πνεύμονα και την αναπνοή. Αυτό συμβαίνει σε περιπτώσεις που ο καρκίνος έχει επεκταθεί και σε άλλα όργανα (μεταστάσεις). Τέτοια συμπτώματα που τελικά μπορεί να οδηγήσουν στην διάγνωση καρκίνου είναι: Οστικά άλγη Αδυναμία και μούδιασμα στα χέρια ή στα πόδια, συνήθως ομόπλευρα (δεξιά ή αριστερά) Ζάλη Κίτρινο χρώμα του δέρματος και του «λευκού» του ματιού (ίκτερος) Σκληρή διόγκωση στο πλάι του αυχένα Βράγχος φωνής

Υπάρχει κάποιο σύμπτωμα που να χαρακτηρίζεται ως ειδικό για τον καρκίνο του πνεύμονα; Κανένα από τα προαναφερθέντα συμπτώματα δεν εμφανίζεται μόνο στον καρκίνο του πνεύμονα. Τόσο όσα σχετίζονται άμεσα με το αναπνευστικό (βήχας, δύσπνοια, αιμόπτυση) όσο και τα γενικά (πυρετός, ανορεξία, απώλεια βάρους, αδυναμία) εμφανίζονται και σε παθήσεις που δεν χαρακτηρίζονται ως κακοήθεις. Συμπτώματα όμως από το αναπνευστικό σε ενεργό ή πρώην καπνιστή που επιμένουν για περισσότερο από 15 ημέρες, παρά την φαρμακευτική αγωγή, πρέπει να ελέγχονται με μεγαλύτερη προσοχή με ακτινογραφία θώρακα, εξετάσεις αίματος κλπ.

Τι είναι η δύσπνοια; Δύσπνοια είναι ένας ιατρικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει το υποκειμενικό αίσθημα δυσκολίας στην αναπνοή που αναφέρει ένας ασθενής. Περιγράφει ότι έχει «κοντή ανάσα» ή «δεν του φτάνει ο αέρας». Φυσιολογικά συμβαίνει στην έντονη άσκηση. Παρουσιάζεται σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα αλλά και σε πολλές άλλες πνευμονικές (όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια των καπνιστών – ΧΑΠ) ή καρδιακές (όπως η καρδιακή ανεπάρκεια) παθήσεις.

Τι είναι η αιμόπτυση; Η αποβολή αίματος με βήχα λέγεται αιμόπτυση. Μπορεί να αφορά σε αποβολή καθαρού αίματος, ζωηρού κόκκινου χρώματος, ή χρωματισμένων με αίμα φλεγμάτων. Παρουσιάζει διαβαθμίσεις ως προς την ένταση και κατατάσσεται σε μικρή, όταν η ποσότητα αίματος δεν ξεπερνά το ένα κουτάλι σούπας (10 ml) την ημέρα, μέτρια όταν φτάνει τα δύο ποτήρια (500 ml) και μεγάλη όταν ξεπερνά αυτή την ποσότητα. Εκτός από τον καρκίνο του πνεύμονα, αιμόπτυση ή αιμόφυρτα πτύελα εμφανίζουν καπνιστές χωρίς καρκίνο, αλλά και ασθενείς με άλλες πνευμονικές παθήσεις όπως οι βρογχιεκτασίες και η φυματίωση των πνευμόνων.

Τι είναι η πληκτροδακτυλία; Πρόκειται για παραμόρφωση του σχήματος των νυχιών που γίνονται σαν το εξογκωμένο άκρο μπαγκέτας (πλήκτρου) τυμπάνου. Εμφανίζεται σε καπνιστές, καθώς και σε πολλές πνευμονικές παθήσεις, όπως και στον καρκίνο του πνεύμονα.

Τι είναι τα παρανεοπλασματικά σύνδρομα; Υπάρχουν φορές που τα καρκινικά κύτταρα μερικών τύπων καρκίνου του πνεύμονα παράγουν ουσίες που μοιάζουν με τις φυσιολογικές ορμόνες του οργανισμού και καθώς αυτές μπαίνουν στην κυκλοφορία του αίματος διαταράσσουν την ισορροπία του. Μερικά παραδείγματα παρανεοπλασματικών συνδρόμων είναι: – η παραγωγή ουσιών που ευνοούν την πήξη του αίματος και συχνά μπορεί να προκληθεί φράξιμο (θρόμβωση) των φλεβών, συχνότερα στα πόδια, – η μείωση των επιπέδων αλατιού (νατρίου) στο αίμα, με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται μυϊκή αδυναμία και ανορεξία, – η αύξηση των επιπέδων ασβεστίου του αίματος με αποτέλεσμα την ανάγκη για συχνή ούρηση αλλά και η σύγχυση και η αύξηση του μεγέθους των μαστών σε άνδρες (γυναικομαστία).

Τι είναι ο όγκος Pancoast; Όταν ο καρκίνος εντοπίζεται στο ανώτερο τμήμα του πνεύμονα, μπορεί να προσβάλει (να πιέζει) το νεύρο που περνά από το άνω μέρος του θώρακα στον αυχένα και τότε ονομάζεται όγκος Pancoast. Το συχνότερο σύμπτωμα αυτών των όγκων είναι ο πόνος στον αντίστοιχο ώμο.

Τι είναι το σύνδρομο της άνω κοίλης φλέβας; Το σύνδρομο της άνω κοίλης φλέβας παρατηρείται όταν η απόφραξη της άνω κοίλης φλέβας διακόπτει τη φλεβική επιστροφή του αίματος από την κεφαλή, τα άνω άκρα και τον θώρακα προς τον δεξιό κόλπο. Κλινικά οι ασθενείς αναφέρουν: προοδευτική εμφάνιση δύσπνοιας, οίδημα προσώπου, βήχα, οίδημα του βραχίονα, στηθάγχη, δυσφαγία, ναυτία και κεφαλαλγία, διαταραχές της όρασης, διάταση των φλεβών του λαιμού και του θώρακα.

Τι είναι το βράγχος της φωνής; Πρόκειται για βράχνιασμα, παροδικό ή μόνιμο, το οποίο οφείλεται σε πίεση των νεύρων (τα ονομαζόμενα λαρυγγικό και παλίνδρομο λαρυγγικό, νεύρα) που κινούν τις φωνητικές χορδές, Η πίεση μπορεί να προκαλείται από τον ίδιο τον όγκο (συνηθέστερα σε όγκους του αριστερού άνω λοβού), ή από διογκωμένους λεμφαδένες. “Αλλες φορές η φωνή ελαττώνεται σε ένταση.