Πρόληψη

Τι σημαίνει πρόληψη; Πρόληψη είναι μια πολύπλοκη αλλά συνάμα και απλή διαδικασία που έχει ως σκοπό με την τροποποίηση ή την εξάλειψη ορισμένων παραγόντων κινδύνου τη μείωση των πιθανοτήτων για την εμφάνιση μίας ασθένειας, με την τροποποίηση ή την εξάλειψη ορισμένων παραγόντων κινδύνου. Ο καρκίνος του πνεύμονα ευθύνεται για πολλούς θανάτους ετησίως τόσο στη χώρα μας όσο και παγκοσμίως. Έχει γίνει και εξακολουθεί να γίνεται σημαντική επιστημονική έρευνα για τα αίτια της νόσου και για τις τακτικές πρόληψης, ώστε ένα άτομο να μην εμφανίσει καρκίνο του πνεύμονα. Συνοπτικά, έχει αποδειχθεί ότι για να εμφανίσει ένα άτομο καρκίνο του πνεύμονα υπάρχει συνεργασία μεταξύ του γενετικού υλικού και των παραγόντων κινδύνου. Ως παράγοντα κινδύνου ορίζουμε κάθε παράγοντα που γνωρίζουμε ότι αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Για τον καρκίνο ο πιο γνωστός παράγοντας κινδύνου είναι το κάπνισμα, ενεργητικό και παθητικό. Πρόληψη, λοιπόν, σημαίνει με μία κουβέντα, την εξάλειψη του καπνίσματος.

Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα; Για να μειώσετε τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα πρέπει να εξαλείψετε όσο το δυνατό περισσότερους παράγοντες κινδύνου της νόσου. Σίγουρα, δεν μπορείτε να αλλάξετε το γενετικό σας υλικό, μπορείτε όμως να κάνετε τα ακόλουθα: Να διακόψετε το κάπνισμα ή ακόμη καλύτερα να μην το αρχίσετε ποτέ Να μην υποβάλλετε τον εαυτό σας σε παθητικό κάπνισμα Να μην εκτίθεστε σε μολυσμένα περιβάλλοντα (αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση) Να μην εκτίθεστε σε περιβάλλοντα με αυξημένες εκπομπές ραδονίου ή άλλων ραδιενεργών σωματιδίων Να μην εκτίθεστε σε ίνες άσβεστου (αμίαντος) (αυτές βρίσκονται σε επαγγελματικούς χώρους όπως τα ορυχεία, τα μηχανοστάσια των πλοίων και αλλού)

Εάν διακόψω το κάπνισμα εξαφανίζεται η πιθανότητα να εμφανίσω καρκίνο του πνεύμονα; Εάν διακόψετε το κάπνισμα δεν εξαλείφεται η πιθανότητα να εμφανίσετε καρκίνο του πνεύμονα, μειώνεται όμως σημαντικά. Δεν εξαλείφεται, γιατί δεν είναι ο μόνος αιτιολογικός παράγοντας, αλλά και γιατί πρέπει να περάσουν πολλά χρόνια για να ισοβαθμιστεί ο κίνδυνος ενός πρώην καπνιστή με αυτόν ενός ανθρώπου που δεν κάπνισε ποτέ. Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα υποδιπλασιάζεται μετά από τα πρώτα δέκα χρόνια διακοπής. Γι’ αυτό, λοιπόν, το σημαντικότερο όλων είναι ΝΑ ΜΗΝ ΑΡΧΙΣΕΤΕ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Η υγιεινή διατροφή μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα; Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι η συστηματική κατανάλωση φρούτων και λαχανικών ίσως μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα. Το ίδιο αποτέλεσμα φαίνεται να έχουν δίαιτες πλούσιες σε βιταμίνη Α και βιταμίνη C. Η κατανάλωση πράσινου τσαγιού, επίσης, φαίνεται να αποτελεί προληπτικό παράγοντα. Αντίθετα, η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα.

Υπάρχει κάποιο φάρμακο που μπορώ να λαμβάνω καθημερινά ή περιοδικά για να μειώσω τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα; Όχι, παρόλο που για άλλα είδη καρκίνου έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορα βιταμινούχα σκευάσματα όπως η β-καροτένη (ένα παράγωγο της βιταμίνης Α) αυτό δεν ισχύει στον καρκίνο του πνεύμονα. Αντίθετα, μάλιστα, ή λήψη αυτής της βιταμίνης από τους καπνιστές έχει ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα.

Η σωματική άσκηση μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα; Από τις μελέτες που έχουν γίνει φαίνεται η σωματική άσκηση να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα.

Τι ονομάζουμε προληπτικό έλεγχο (screening); Προληπτικός έλεγχος (screening) είναι η διάγνωση μίας νόσου πριν η νόσος αυτή εκδηλώσει συμπτώματα. Πιο συγκεκριμένα είναι η πρόωρη διάγνωση μιας κακοήθειας, ενός συγκεκριμένου καρκίνου, πριν ο ασθενής αρχίσει να αισθάνεται άρρωστος.

Ποιος ο σκοπός του προληπτικού ελέγχου; Ο κύριος σκοπός του προληπτικού ελέγχου είναι η έγκαιρη διάγνωση της κακοήθειας που θα οδηγήσει στη μείωση των πιθανοτήτων ο ασθενής να πεθάνει από τη συγκεκριμένη νόσο. Επίσης, πολύ σημαντικό είναι η έγκαιρη διάγνωση μιας κακοήθειας να οδηγήσει στην αύξηση των θεραπευτικών χειρισμών με τελικό στόχο πάντα την αύξηση της επιβίωσης.

Πώς γίνεται ο προληπτικός έλεγχος; Ο προληπτικός έλεγχος γίνεται με συγκεκριμένες εργαστηριακές εξετάσεις όπως οι εξετάσεις αίματος ή παρακλινικές εξετάσεις, όπως η κολονοσκόπηση. Υπάρχουν εξετάσεις με μεγάλη ευαισθησία και ειδικότητα για συγκεκριμένες κακοήθειες. Μία εξέταση έχει μεγάλη ευαισθησία όταν διαγιγνώσκει τη νόσο και μεγάλη ειδικότητα όταν αποκλείει τη νόσο. Αυτό σημαίνει ότι οι εξετάσεις αυτές μας δείχνουν με πολύ μικρή πιθανότητα λάθους ότι ένας ασθενής πάσχει από την συγκεκριμένη κακοήθεια. Για παράδειγμα, τέτοιες εξετάσεις είναι το test-PAP (κυτταρολογική εξέταση κολπικού επιχρίσματος) ειδική για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες, η μέτρηση του PSA (προστατικού αντιγόνου) για τον καρκίνο του προστάτη στους άνδρες, η κολονοσκόπηση σε συνδυασμό με βιοψία εντερικού βλεννογόνου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Υπάρχει εγκεκριμένος προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα; Όχι. Δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη εξέταση που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προληπτικός έλεγχος (screening test) στον καρκίνο του πνεύμονα. Έχουν γίνει διάφορες προσπάθειες στην κατεύθυνση αυτή, χωρίς ακόμη να έχουμε σαφή αποτελέσματα. Η απλή ακτινογραφία θώρακος και η κυτταρολογική εξέταση πτυέλων χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν στα πλαίσια προληπτικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα χωρίς να τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητά τους.Σε εξέλιξη βρίσκονται διεθνείς μελέτες για την αποτελεσματικότητα της χαμηλής δόσης υψηλής ευκρίνειας αξονικής τομογραφίας θώρακος ( low dose high resolution chest CT). Τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται τα επόμενα 3-4 χρόνια.

Ο προληπτικός έλεγχος ενέχει κάποιους κινδύνους; Ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα που χρησιμοποιεί την απλή ακτινογραφία θώρακος ή την αξονική τομογραφία θώρακος ενέχει κάποιους κινδύνους. Δεν έχει αποδειχτεί ότι σε ένα άτομο η διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα πριν δώσει συμπτώματα που να τον οδηγήσουν στο γιατρό παρατείνει την επιβίωση. Οι απεικονιστικές εξετάσεις μπορούν να έχουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα, δηλαδή να δίνουν κάποιο στοιχείο ως κακοήθεια χωρίς αυτό να είναι αλήθεια. Έτσι, ο ασθενής μπορεί να υποβληθεί σε μια σειρά εξετάσεων, πολλές από τις οποίες είναι επώδυνες και επικίνδυνες, χωρίς κανένα απολύτως λόγο. Οι εξετάσεις αυτές μπορεί να δώσουν ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα, δηλαδή να υπάρχει καρκίνος του πνεύμονα χωρίς να ανιχνεύεται από τις εξετάσεις. Οι απεικονιστικές αυτές μέθοδοι (ακτινογραφία και αξονική θώρακος) ακτινοβολούν το άτομο και αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης κακοήθειας.

Είμαι φανατικός καπνιστής τα τελευταία 20 χρόνια. Μπορώ να υποβάλλομαι σε τακτά χρονικά διαστήματα σε ακτινογραφία ή αξονική θώρακος για να διαγνώσω γρήγορα πιθανό καρκίνο του πνεύμονα; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση που απασχολεί πολλούς καπνιστές ή πρώην καπνιστές είναι: όχι. Η Αμερικάνικη Ένωση Ογκολόγων δεν προτείνει τον προληπτικό έλεγχο σε ασυμπτωματικούς αν και υψηλού κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα άντρες ή γυναίκες. Στο ίδιο πλαίσιο κινούνται και οι Έλληνες ογκολόγοι. Εάν παρά τις οδηγίες αυτές επιθυμείτε να υποβληθείτε σε προληπτικό έλεγχο, καλό θα ήταν να συζητήσετε την επιθυμία σας αυτή με κάποιο ειδικό ογκολόγο για να πάρετε περισσότερες και τεκμηριωμένες βάσει μελετών πληροφορίες. ΜΕΧΡΙ ΤΟΤΕ ΈΝΑ ΜΟΝΟ ΠΡΑΓΜΑ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ: ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ.

Έχω ιστορικό καρκίνου του πνεύμονα στην οικογένεια μου. Μπορώ να υποβληθώ σε συγκεκριμένες εξετάσεις ώστε να δω εάν κινδυνεύω από καρκίνο του πνεύμονα; Όχι. Αν και υπάρχει κληρονομική προδιάθεση για τον καρκίνο του πνεύμονα δεν υπάρχει κάποιος γενετικός έλεγχος που θα βοηθούσε στην έγκαιρη διάγνωση του. Οι άνθρωποι δεν ευθύνονται για τα γονίδια που κληρονομούν από τους γονείς τους ούτε μπορούν να τα ελέγξουν. Μπορούν όμως να ελέγξουν τους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση του καρκίνου του πνεύμονα και κυρίως τη διακοπή του καπνίσματος.

Υπάρχουν καρκινικοί δείκτες για τον καρκίνο του πνεύμονα; Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα; Υπάρχει μία σειρά καρκινικών δεικτών που σχετίζονται με την ανάπτυξη του καρκίνου του πνεύμονα. Το μεγάλο μειονέκτημα των καρκινικών δεικτών είναι ότι εκτός από τις κακοήθειες, τον καρκίνο δηλαδή, αυξάνονται και σε άλλες, καλοήθεις όμως, καταστάσεις. Επομένως, η μέτρηση τους κατά τακτά χρονικά διαστήματα δε βοηθάει στη διάγνωση του καρκίνου σε αρχικό στάδιο. Η μέτρηση των καρκινικών δεικτών έχει κάποια σημασία μετά τη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα για την παρακολούθηση της νόσου και πάντα σε συναξιολόγηση με τον απεικονιστικό έλεγχο (αξονικές τομογραφίες).